Kunst en kijken

Openingstoespraak Willem Gorter

Opening van de tentoonstelling Bij het zigzagpad op 21 februari 2016

Van harte welkom iedereen, de kunstenaars – zonder wie geen kunst – en de genodigden – de kijkers zonder wie de kunst niet kan.
 
En als we vaststellen dat het maken van kunst over het algemeen in afzondering plaats vindt – in de beslotenheid van het atelier of op een gekozen lokatie – vormt het in de openbaarheid brengen ervan de eindfase van een proces – dan mag het gezien worden. Het is het neusje van de zalm – het topje van de ijsberg. Het heeft de selektie doorstaan, de zelfkritiek overleefd. Maar de spanning blijft: hoe zal het werk ontvangen worden? Wat vindt men ervan? Zal het beroeren of laat het onberoerd? Krijgt het een andere plek? Blijft er een beeld van over bij de beschouwer? Wordt er over gepraat? Komt er een recensent? Inspireert het?
 
Kunst en bevlogenheid vormen een duo. Kunst is gelukkigheid – citeer ik Wim T. Schippers. Kunst is geen entertainment – citeer ik Baselitz.
 
Kunst en kijken vormen óók een duo. Kijken is een werkwoord. Kijken is een activiteit. We kijken met onze ogen maar ook met onze geschiedenis. Binnen luttele seconden kunnen we een beeld overzien – maar als we wat langer de tijd nemen zien we meer – komen er associaties naar boven – leggen we verbanden – of worden we geraakt door iets onzegbaar wat eigen is aan beeldende kunst. Dit onzegbare onder woorden brengen was volgens de grote woordkunstenaar Gerrit Komrij een welhaast ondoenlijke zaak. Wat niet wegneemt dat Rudi Fuchs dat weer op een originele manier heeft beoefend.
 
Onze kennis en kijkgeschiedenis kan ook in de weg staan en een onbevangen beleving blokkeren of maar half mogelijk maken – dat we bij het zien van zonnebloemen van Gogh roepen – Ruysdael bij een mooie lucht en Richard Long bij een wandeling. Zoals een kunstenaar zich in een werkmodus zal moeten brengen bij het maken van zijn / haar werk – dit wil zeggen het hoofd moet zien leeg te maken – zal de kijker dat in de kijkmodus moeten doen – om tot een onbevangen waarneming te komen – eerlijk is eerlijk.
 
Kunsthal Boschveld is herrezen op deze nieuwe lokatie, in het hart van Den Bosch, dankzij de bevlogenheid van Oscar Schrover – artistiek leider, Yvonne Tolman – zakelijk leider en de vele vrijwilligers die hieraan meegewerkt hebben.
 
De resultaten uit het verleden mogen er zijn en er is geen reden om het bekende gezegde af te maken – daar is deze tentoonstelling alvast het bewijs voor.
 
Een geïmproviseerde trompetsolo zou nu op zijn plaats zijn maar een warm applaus om de opening klank te geven mag ook!
 
Willem Gorter is ook te vinden op Facebook.